Συμμετοχικές
Ανακαινίσεις Κλίμακας

Συμμετοχή στο Φόρουμ Κοινωνικής & Αλληλέγγυας Οικονομίας του Δήμου Αθηναίων

“Μια πιο πράσινη, δίκαιη και συμπεριληπτική Αθήνα χτίζεται μέσα από τη συνεργασία!” ήταν το σύνθημα του Φόρουμ Κοινωνικής & Αλληλέγγυας Οικονομίας, που διοργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το ΚΥΑΔΑ και το  Job Center του Δήμου Αθηναίων, στις 12 Οκτωβρίου στο Σεράφειο.

Στο πάνελ “Ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας στην πράσινη μετάβαση και την κλιματική πολιτική. Δυνατότητες και εμπόδια” ο Στέφανος Παλλαντζάς, πρόεδρος του ΕΙΠΑΚ, εκπροσώπησε την κοινοπραξία SPETE – Supporting People Towards Energy Efficiency, και συζήτησε με τους συμμετέχοντες τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις για τη συμβολή της Κοινωνικής & Αλληλέγγυας Οικονομίας στην υλοποίηση του Κλιματικού Συμφώνου της Αθήνας και στη μείωση του κλιματικού και περιβαλλοντικού αποτυπώματος της πόλης.

Στο πάνελ συμμετείχαν ο Νίκος Χρυσόγελος, εντεταλμένος σύμβουλος κλιματικού συμφώνου και κοινωνικής οικονομίας, ο Χρυσόστομος Καλογήρου, εκτελεστικός διευθυντής της CLIMANET, και ο Γιώργος Ιουλιανός, Capital Hub NET ZEO CITIES & αντιπρόεδρος Bankers without Boundaries.

Για το SPETE, οι ενεργειακές κοινότητες και οι συμμετοχικές ανακαινίσεις κλίμακας αποτελούν βασικά εργαλεία αυτής της προσπάθειας: συνδέουν την εξοικονόμηση ενέργειας με την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και τη βελτίωση των καθημερινών συνθηκών στα σπίτια μας.

Οι Ενεργειακές Αναβαθμίσεις & Ανακαινίσεις στα χέρια των πολιτών

Με τη συνάντηση γνωριμίας της ενεργειακής κοινότητας πολιτών Χίου και την παρουσίαση του SPETE, ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση του προγράμματος, στη Χίο, όπου συμμετείχε μεγάλο μέρος της τοπικής κοινότητας και φορέων, που ενδιαφέρονται για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Ανακαινίσεων με Πρωτοβουλία των Πολιτών (Citizen-Led Renovation / CLR). Στόχος είναι η ανάπτυξη ενός συμμετοχικού μοντέλου ενεργειακής αναβάθμισης ιδιωτικών και δημοσίων κτιρίων, όπου οι πολίτες θα έχουν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση παρεμβάσεων εξοικονόμησης ενέργειας.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, που πραγματοποιήθηκε στις 27/5, με τη συμμετοχή του Δημάρχου Χίου, Γιάννη Μαλαφή, της Ενεργειακής Κοινότητας Πολιτών Χίου ΣΥΝ.ΠΕ. και της Προμηθευτικής Α.Α.Ε. ΟΤΑ, οι οποίες συμμετέχουν στην τοπική ενεργειακή κοινότητα, παρουσιάστηκε το Citizen-Led Renovation, οι στόχοι και οι δυνατότητές του και τονίστηκε η σημασία για τις τοπικές κοινότητες, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για το περιβάλλον. Αργότερα το μεσημέρι, σε συνάντηση με μηχανικούς της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου, πραγματοποιήθηκε η χαρτογράφηση μελών και ειδικοτήτων, που θα αποτελέσουν ένα τοπικό συνεργείο-ομάδα δράσης της ενεργειακής κοινότητας, που θα προσφέρουν υπηρεσίες ριζικής ενεργειακής αναβάθμισης στο πρότυπο του Παθητικού Κτιρίου.

Από την πλευρά του SPETE, συμμετείχε ο Στέφανος Παλλαντζάς, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου, και ο Κωστής Πανταζής, από την Electra Energy Cooperative. Ακολούθησε συνάντηση γνωριμίας με την ενεργειακή κοινότητα και κατοίκους της περιοχής, κατά τη διάρκεια της οποία συζητήθηκαν τα πρακτικά οφέλη της συμμετοχής τους και σχεδιάστηκαν τα επόμενα βήματα. Επίσης, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη σε υποψήφια ιδιόκτητα και δημόσια κτίρια, όπου θα γίνουν οι πρώτες ανακαινίσεις.

 

Λίγα λόγια για το Citizen-Led Renovation (CLR) & το SPETE

Η Ανακαίνιση με Πρωτοβουλία των Πολιτών (CLR) δημιουργήθηκε στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών για την ενεργειακή μετάβαση και το μηδενισμό του ανθρακικού αποτυπώματος των κτιρίων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δρομολογήσει μια πιλοτική πρωτοβουλία για την εδραίωση της έννοιας της Ανακαίνισης με Πρωτοβουλία των Πολιτών, με στόχο να καταστεί το κτιριακό απόθεμα της Ευρώπης πιο αποδοτικό και να συμβάλει στους στόχους του Green Deal, του Renovation Wave και της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD).

Η Ελλάδα συμμετέχει με την Κοινοπραξία SPETE, που απαρτίζεται από το Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου (ΕΙΠΑΚ), την οργάνωση καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ και την Electra Energy Cooperative. Οι τρεις εταίροι έχουν ενώσει τις δυνάμεις και την τεχνογνωσία τους, ο καθένας στο πεδίο του, προκειμένου να διαδώσουν την έννοια των συνεργατικών ανακαινίσεων και να προσφέρουν τα εφόδιά τους στις τρεις περιοχές – πιλότους: Αθήνα, Ιωάννινα, Χίος.

Το SPETE επιδιώκει τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού που θα κάνει τις ενεργειακές ανακαινίσεις πιο γρήγορες, πιο οικονομικές και πιο προσβάσιμες για κατοικίες, πολυκατοικίες και δημοτικά κτίρια, με τη συμμετοχή όλων των ειδικοτήτων των τοπικών κοινοτήτων στους κλάδους των κατασκευών, των νομικών, των οικονομικών κτλ, καθώς όλες οι ειδικότητες είναι χρήσιμες και εμπλέκονται στη διαδικασία των ανακαινίσεων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια κουλτούρα συνεταιριστικών ανακαινίσεων, με τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων, όπου θα συνεισφέρει ο καθένας από τον δικό του τομέα.

Στόχος δεν είναι μία ακόμη πιλοτική δράση που θα μείνει στα χαρτιά, αλλά η δημιουργία ενός επιχειρηματικού μοντέλου, που θα μπορέσει να λειτουργήσει πρώτα πιλοτικά στις τρεις παραπάνω κοινότητες και εν συνεχεία θα επεκταθεί και σε άλλες περιοχές.

Διαβάστε επίσης:

Το SPETE στο Energy Poverty Advisory Hub

Ένας στους πέντε Έλληνες δεν κατάφερε να ζεστάνει το σπίτι του, το 2024

Citizen-Led Renovation (CLR): Γνωρίστε το ελληνικό consortium SPETE – Supporting PEople Towards Efficiency

Παρουσίαση του SPETE στο Διεθνές Συνέδριο Παθητικών Κτιρίων

Με ιδιαίτερα ενισχυμένη παρουσία και ένα δυνατό πορτφόλιο ερευνών και έργων, συμμετείχε η Ελλάδα στο 28ο Διεθνές Συνέδριο Παθητικού Κτιρίου, που πραγματοποιήθηκε στις 24-25 Απριλίου, στο Έσσεν, της Γερμανίας. Πρόκειται για την 16^η συμμετοχή της Ελλάδας μέσω του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου, στο Διεθνές Συνέδριο, με κάθε χρονιά να έχει όλο και πιο δυναμική παρουσία, καθώς πληθαίνουν συστηματικά οι συνεργασίες του, τόσο σε επίπεδο συνεργατών όσο και έργων, σε Ελλάδα και διεθνώς.

Το Συνέδριο, με κεντρικό θέμα “Μετασχηματισμός με ενεργειακή αποδοτικότητα”, επικεντρώθηκε σε λύσεις για ένα κλιματικά φιλικό και βιώσιμο κτιριακό απόθεμα τονίζοντας τη σημαντικότητα των ενεργειακά αποδοτικών ανακαινίσεων (retrofits), ενώ γιόρτασε τα 35α γενέθλια του πρώτου παθητικού κτιρίου στο Darmstadt και την 30η επέτειο ίδρυσης του Passive House Institute.

Διπλή αναγνώριση για τον ελληνικό “Ταύρο” στην καρδιά της Ευρώπης

Από τη χώρα μας, παρουσιάστηκαν έργα-σταθμοί, που ολοκληρώθηκαν το 2025: το βραβευμένο από την Κομισιόν The Tavros Project, το πρώτο παθητικό νηπιαγωγείο στην Ελλάδα (Τρίκαλα) και η αναπαλαίωση διατηρητέου σπιτιού στη Σκόπελο. Σε ειδική εκδήλωση, ο Dr Wolfgang Feist, επικεφαλής και εμπνευστής του International Passive House Institute, απένειμε προσωπικά την επίσημη πιστοποίηση του Tavros Project, δηλώνοντας τη μεγάλη σημασία επαναχρησιμοποίησης υλικών στα υφιστάμενα κτίρια και τη σπουδαιότητα της ανακαίνισής του, βάσει των αρχών του Παθητικού Κτιρίου. Παράλληλα, ευχαρίστησε την εθελοντική ομάδα Passivistas, που κατά την παραλαβή της πιστοποίησης, καταχειροκροτήθηκε από τους συμμετέχοντες του Συνεδρίου.

Για την εργατική πολυκατοικία στον Ταύρο (Αθήνα), μία από τις ελάχιστες παγκοσμίως που έχουν γίνει παθητικό κτίριο από ανακαίνιση στην κατηγορία enerPHit Plus, είναι η δεύτερη απονομή στην καρδιά της Ευρώπης, καθώς πριν λίγους μήνες είχε λάβει το μεγάλο βραβείο της Κομισιόν New European Bauhaus Prizes.

Ιδιαίτερη βαρύτητα προσέδωσε στο Συνέδριο η χρονική συγκυρία, καθώς στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε, η κρίση στην Μέση Ανατολή και η άνοδος στις τιμές πετρελαίου και ενέργειας. Ως εκ τούτου, τονίστηκε για μία ακόμη φορά η αναγκαιότητα στροφής, κατασκευαστικού κλάδου, κυβερνήσεων, πολιτών και φορέων, προς την κατασκευή κτιρίων, ανεξαρτητοποιημένων από τα ορυκτά καύσιμα, που εκτός από την οικονομία που θα προσφέρουν στους ενοίκους τους, παράλληλα θα προστατεύουν το περιβάλλον, καθώς το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα από τη χρήση πηγών ενέργειας θα είναι σχεδόν μηδενικό.

Ελληνική Παρουσία & πρωτοποριακά Case Studies

Αξίζει να σημειωθεί ότι, από τις 60 επιστημονικές παρουσιάσεις στο Συνέδριο, οι 12 προέρχονταν από την Ελλάδα ή από συνεργάτες του ΕΙΠΑΚ στο εξωτερικό. Μάλιστα, ο Dr Wolfgang Feist στο κλείσιμο του συνεδρίου ξεχώρισε από τις ελληνικές παρουσιάσεις και έκανε ξεχωριστή μνεία για το Tavros Project, την αναπαλαίωση στη Σκόπελο και την έρευνα για τη θερινή ενεργειακή φτώχεια.

Παράλληλα, με αφορμή τις συνεχείς συνεργασίες του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου με επαγγελματίες του χώρου στην Τουρκία (πιστοποιήσεις κτιρίων κτλ) αναφέρθηκε στη σημασία της συνεργασίας των χωρών και της ανταλλαγής πολύτιμης τεχνογνωσίας.

“Δίνουμε στη νέα γενιά τη σκυτάλη για να συνεχίσει να προωθεί τα Παθητικά Κτίρια σε Ελλάδα και διεθνώς”

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΕΙΠΑΚ, Στέφανος Παλλαντζάς, ευχαρίστησε το Γερμανικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου και τους συνεργάτες του, τονίζοντας ότι είναι σημαντική η συμμετοχή των νέων επαγγελματιών του χώρου. Παράλληλα, προανήγγειλε ότι και στα επόμενα Συνέδρια η Ελλάδα θα έρθει με νέα πρωτοποριακά έργα Παθητικών Κτιρίων και ότι το βλέμμα του ΕΙΠΑΚ είναι πάντα στραμμένο προς “νέα και ακόμη καλύτερα projects“.

Στο Συνέδριο, συμμετείχαν επιστήμονες από δεκάδες χώρες με πρωτοποριακά έργα, παρουσιάζοντας όλες τις νεότερες εξελίξεις και τεχνολογίες γύρω από τον τομέα του Παθητικού Κτιρίου, ενώ σημαντική ήταν η παρουσία των εταιριών του χώρου, οι οποίες συστηματικά αναπτύσσουν υλικά και συστήματα, που χρησιμοποιούνται σε κατασκευές υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα μας βρίσκεται παγκοσμίως στο top 5 των εταιριών κουφωμάτων αλουμινίου, πιστοποιημένων για παθητικά κτίρια.

Οι παρουσιάσεις από το ΕΙΠΑΚ

• “Thermal comfort evaluation and demand flexibility“ / Ευγενία-Μαρία Μελαχροινού (Μηχανολόγος-Μηχανικός ΕΜΠ, Project Manager ΕΙΠΑΚ)

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων αξιολόγησης θερμικής άνεσης σε κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης και της δυνατότητας ευέλικτης διαχείρισης ενεργειακής απαίτησης στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος SIRCULAR.

• “Passivistas: The Tavros Project – first EnerPHit multi-family building in Athens” / Μαρία Ισαβέλλα Γκαδρή (Μηχανολόγος–Μηχανικός ΕΜΠ, Project Manager ΕΙΠΑΚ)

Το πρωτοποριακό έργο ανακαίνισης προσφυγικής πολυκατοικίας στον Ταύρο, που μετατράπηκε στην πρώτη EnerPHit πολυκατοικία από ανακαίνιση στην Αθήνα, που θα παράγει περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνει, αναδεικνύοντας ένα μοντέλο κοινωνικά δίκαιης ενεργειακής αναβάθμισης, στα πλαίσια της πρωτοβουλίας Citizen-led Renovation από την κοινοπραξία SPETE.

• “District-level solutions: From modeling to 100 buildings monitoring – How to tackle energy poverty” / Ηλέκτρα Mancini (Αρχιτέκτων-Μηχανικός, Πιστοποιημένη Σχεδιάστρια Παθητικού Κτιρίου) & Δημήτρης Παλλαντζάς (Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΜΠ, Υπεύθυνος Εκπαίδευσης ΕΙΠΑΚ)

Παρουσίαση ψηφιακών εργαλείων και δεδομένων παρακολούθησης σε επίπεδο γειτονιάς, με στόχο την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσω στρατηγικών ανακαίνισης μεγάλης κλίμακας στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος DTERBIM.

• “From blueprint to classroom: The first purpose-built Passive House kindergarten in Greece” / Νεκτάριος Τσακουμάκης (Μηχανολόγος-Μηχανικός ΕΜΠ, Πιστοποιημένος Σχεδιαστής Παθητικού Κτιρίου)

Η πορεία από τον σχεδιασμό μέχρι την υλοποίηση του πρώτου νεόδμητου πιστοποιημένου νηπιαγωγείου Passive House στην Ελλάδα, που αποτελεί πρότυπο για τα σχολικά κτίρια της νέας εποχής, στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος NEW EPOCH.

• “Low-cost monitoring – several case study results” / Δρ. Γεώργιος Δερμεντζής (Ηλεκτρολόγος-Μηχανικός, Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΙΠΑΚ)

Παρουσίαση αποτελεσμάτων από συστήματα χαμηλού κόστους για την παρακολούθηση ενεργειακής απόδοσης και εσωτερικών συνθηκών σε κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος REN+HOMES.

• “First Passive House social housing project in Cyprus” / Milos Ilic (Μέλος Δ.Σ. ΕΙΠΑΚ, Πιστοποιημένος Σχεδιαστής Παθητικού Κτιρίου)

Το πρώτο έργο κοινωνικής κατοικίας, στην Κύπρο, που σχεδιάζεται σύμφωνα με το πρότυπο Passive House, αναδεικνύοντας πώς η υψηλή ενεργειακή απόδοση μπορεί να συνδυαστεί με την προσιτή κατοικία, εξασφαλίζοντας χαμηλό ενεργειακό κόστος, υψηλή άνεση και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους κατοίκους.

• “Restoring heritage with performance: Integrating traditional building techniques in a Passive House retrofit” / Γιώργος Κονταρούδης (Αρχιτέκτων, Πιστοποιημένος Σχεδιαστής Παθητικού Κτιρίου)

Καινοτόμος προσέγγιση ενεργειακής αναβάθμισης ιστορικού κτιρίου στη Σκόπελο, όπου οι παραδοσιακές τεχνικές δόμησης συνδυάζονται με τις αρχές του Passive House, αποδεικνύοντας ότι η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς μπορεί να συμβαδίζει με υψηλή ενεργειακή απόδοση, άνεση και βιωσιμότητα.

• From design decisions to measured reality: A comparative study of passive and conventional houses in Konya / Bilal Gökgün & Ceren Gül Sungun
• Active people of passive buildings: Building Turkey’s market through training and outreach / Esra Aydinoglu
• Atlı House – Passive House Plus hybrid residence & “restaurant” (Türkiye): Challenges, solutions, and measured performance in a seismic and hybrid-use context / Cihan Çelik
• Bridging policy and practice: How Passive House supports Türkiye’s nZEB ambitions – from national frameworks to the Karatay case / Yasemin Somuncu & Fuat Özcan

Links:

28ο Διεθνές Συνέδριο Παθητικού Κτιρίου

International Passive House Institute

Δύο σημαντικά ελληνικά έργα στο 28ο Διεθνές Συνέδριο Παθητικού Κτιρίου

Το SPETE στο Energy Poverty Advisory Hub

Μετά από δύο ενδιαφέρουσες και παραγωγικές συναντήσεις, σε Αθήνα και Ιωάννινα, με τις ενεργειακές κοινότητες ΥΠΕΡΙΩΝ και Κοινέργεια, αντίστοιχα, η κοινοπραξία συμμετείχε στο ετήσιο συνέδριο του Energy Poverty Advisory Hub που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα εκπροσωπώντας την πρωτοβουλία Citizen-Led Renovation της European Commission, στο workshop με θέμα “From Policy to Practice: Co-creating Solutions for Energy-poor Households”.

Στο πλαίσιο του workshop, ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου, Στέφανος Παλλαντζάς, εκπροσωπώντας την SPETE, παρουσίασε τους στόχους της κοινοπραξίας και πώς το μοντέλο μπορεί να αποτελέσει ένα πρακτικό εργαλείο και για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Παράλληλα, ήταν ένας από τους μέντορες στα workshops, με συμμετέχοντες από όλη την Ευρώπη με άτομα από κυβερνητικούς φορείς, τοπικές αρχές και μη κερδοσκοπικούς φορείς.

Κατά τη διάρκεια της πρώτης συνάντησης με τα μέλη του Υπερίωνα, μιας από τις πιο ώριμες και ενεργές ενεργειακές κοινότητες της πρωτοβουλίας, παρουσιάστηκε το όραμα και η προσέγγιση του SPETE, που στοχεύει να ενδυναμώσει τις ενεργειακές κοινότητες, ώστε να μπορούν να οργανώνουν και να υλοποιούν ριζικές ενεργειακές ανακαινίσεις στα κτίριά των μελών τους σε πρώτο στάδιο. Ακολούθησε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για το πώς αυτή η προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη στη δική τους κοινότητα και τις ευκαιρίες που ανοίγονται.

Στα Ιωάννινα, η ομάδα του SPETE συνάντησε για δεύτερη φορά τα μέλη της Κοινέργειας, τα οποία έδειξαν έντονο ενδιαφέρον και συμμετείχαν ενεργά στη συζήτηση γύρω από τις ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων και το ρόλο, που μπορούν να διαδραματίσουν οι ενεργειακές κοινότητες σε αυτή τη διαδικασία.

Το SPETE στο webinar “From bankability to alternative financing in social and affordable housing”

Η Ηλέκτρα Μαντσίνι (Αρχιτέκτων Μηχανικός & Πιστοποιημένη Σχεδιάστρια Παθητικού Κτιρίου) παρουσίασε το The Tavros Project στο webinar “From bankability to alternative financing in social and affordable housing” του SHAPE Affordable Housing Initiative European Partnership.

Στην ομιλία παρουσιάστηκε o τρόπος υλοποίησης του Tavros Project: ένα μείγμα εταιρικών χορηγιών από κορυφαίες εταιρείες του κλάδου, εθελοντικής εργασίας της ομάδας Passivistas.com, crowdfunding από την Greenpeace Greece, ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το πρόγραμμα Horizon Rinno H2020 και υποστήριξης από τον Δήμο Μοσχάτου-Ταύρου.

Κάντε κλικ εδώ για την παρουσίαση του Tavros Project:

Παράλληλα αναδείχθηκε η φιλοδοξία του consortium του SPETE – Supporting People Towards Energy Efficiency να αναπτύξει ένα βιώσιμο επιχειρηματικό και χρηματοδοτικό μοντέλο, το οποίο θα μπορούν να υιοθετήσουν οι ενεργειακές κοινότητες, ώστε να προσφέρουν υπηρεσίες ενεργειακής αναβάθμισης στα μέλη τους, σύμφωνα με τον συνδυασμό του προτύπου του Παθητικού Κτιρίου και της καθαρής παραγόμενης ενέργειας.

Κάντε κλικ εδώ για να παρακολουθήσετε όλο το webinar:

Κάντε κλικ εδώ για το pdf της παρουσίασης

Ένας στους πέντε Έλληνες δεν κατάφερε να ζεστάνει το σπίτι του, το 2024

Πώς οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και ποιος ο ρόλος των ενεργειακών ανακαινίσεων

Άλλο ένα αρνητικό ρεκόρ για τη χώρα μας, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 19% των Ελλήνων δήλωσε ότι δεν μπόρεσε να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι του, το 2024. Το ποσοστό της χώρας μας ήταν το υψηλότερο των τελευταίων ετών και το υπερδιπλάσιο του μέσου όρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου μαζί με το ΕΚΠΟΙΖΩ και τον Ενεργειακό Συνεταιρισμό Electra Energy δημιούργησαν την κοινοπραξία SPETE με στόχο την κινητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων, την εκπαίδευση των πολιτών και την δημιουργία ενός κινήματος ενεργειακών αναβαθμίσεων των σπιτιών, με πρωτοβουλία των τοπικών κοινωνιών.

Αναδημοσίευση από τη σελίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης https://citizen-led-renovation.ec.europa.eu/news/building-local-skills-high-quality-community-led-renovation-2025-12-16_en

Ανάπτυξη δεξιοτήτων για υψηλής ποιότητας ανακαινίσεις με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων

Η ανακαίνιση με πρωτοβουλία των πολιτών μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση της έλλειψης ειδικευμένων και αξιόπιστων επαγγελματιών στον τομέα των ανακαινίσεων στην Ελλάδα

Η Ελλάδα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της πράσινης μετάβασης και να επιτύχει σημαντικές μειώσεις των εκπομπών έως το 2030. Το κτιριακό απόθεμα της χώρας είναι σε μεγάλο βαθμό παλαιό και αναποτελεσματικό, ενώ η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη στις πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 19% του ελληνικού πληθυσμού ανέφερε ότι δεν ήταν σε θέση να θερμάνει επαρκώς τα σπίτια του το 2024 – ποσοστό υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της ΕΕ.

Ο Στέφανος Παλλαντζάς, ιδρυτής και πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου (μέλος της Κοινοπραξίας SPETE, που είναι ένας από τους 10 φορείς διευκόλυνσης της Υπηρεσίας Υποστήριξης για την Ανακαίνιση με πρωτοβουλία των πολιτών -CLR) μας ενημερώνει σχετικά με τις γνώσεις και το τεχνικό κενό, το οποίο έχουν δεσμευτεί να καλύψουν με στόχο την προώθηση των ανακαινίσεων στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία των πολιτών.

Πώς είναι η τρέχουσα κατάσταση των ανακαινίσεων στην Ελλάδα;

Παρά το γεγονός ότι αποτελεί συχνά αντικείμενο πολιτικών συζητήσεων, η πραγματικότητα είναι δραματική: στην συντριπτική τους πλειοψηφία οι κατοικίες είναι παλιές, ανεπαρκώς μονωμένες και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα. Το τρέχον ποσοστό ανακαινίσεων στην Ελλάδα, είναι πολύ χαμηλότερο από 1% – σημαντικά πιο κάτω από τον προτεινόμενο ετήσιο στόχο του 2% της ΕΕ – ενώ τα υφιστάμενα προγράμματα συχνά οδηγούν σε επιφανειακές και όχι ουσιαστικές ανακαινίσεις βάσει επιδόσεων.

Μολονότι ετησίως διατίθενται δημόσια κονδύλια αξίας σχεδόν 1 δις ευρώ, το σύστημα είναι πολύπλοκο για τον απλό κόσμο. Τα προγράμματα σχεδιάζονται συνήθως για μεμονωμένους ιδιοκτήτες σπιτιού, απαιτούν πολύπλοκη καταγραφή και σπανίως ενθαρρύνουν τις ριζικές ανακαινίσεις. Ως εκ τούτου, τα πιο εύπορα νοικοκυριά τείνουν να επωφελούνται δυσανάλογα, ενώ μένουν πίσω όσοι ζουν σε ενεργοβόρα ή πυκνοκατοικημένα κτίρια.

Η συλλογική ανακαίνιση εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Στο αστικό τοπίο της Ελλάδας κυριαρχούν οι πολυκατοικίες με διαφορετικούς ιδιοκτήτες, όπου η λήψη αποφάσεων είναι αργή και η συναίνεση δύσκολη. Την ίδια στιγμή, αν και η χώρα έχει πάνω από 1.700 καταχωρημένες ενεργειακές κοινότητες, μόνο το 4%-7% καθοδηγούνται πραγματικά από τους πολίτες και είναι σε θέση να αναλάβουν συντονισμένη δράση. Οι περισσότερες δεν διαθέτουν την τεχνική, οργανωτική και οικονομική στήριξη, που χρειάζονται για να ξεκινήσουν ανακαινίσεις σε ευρεία κλίμακα.

Για τους λόγους αυτούς, η ανακαίνιση με πρωτοβουλία των πολιτών δεν βρίσκεται ακόμη σε προχωρημένο στάδιο στην Ελλάδα. Η ιδέα γίνεται όλο και πιο γνωστή, αλλά σε μεγάλο βαθμό απουσιάζουν το πλαίσιο, η τεχνική βοήθεια και οι ειδικές υπηρεσίες υποστήριξης. Αυτό ακριβώς είναι το κενό που επιδιώκει να καλύψει η κοινοπραξία SPETE με την υποστήριξη της πρωτοβουλίας CLR.

Ποιος είναι ο βασικός σκοπός της κοινοπραξίας SPETE;

Η κοινοπραξία SPETE συγκεντρώνει τρεις οργανισμούς των οποίων η εμπειρογνωμοσύνη αλληλοσυμπληρώνεται και ανταποκρίνεται άμεσα στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πολίτες:

• Το Ελληνικό Ινστιτούτο Παθητικού Κτιρίου (ΕΙΠΑΚ) παρέχει την τεχνική ραχοκοκαλιά: εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα ριζικής ανακαίνισης, μοντελοποίηση των επιδόσεων των κτιρίων, εκπαίδευση κατασκευαστών, διασφάλιση της ποιότητας και παρακολούθηση με βάση τα πρότυπα Passive House και EnerPHit.
• Ο Ενεργειακός Συνεταιρισμός Ηλέκτρα (Electra Energy) συμβάλλει χάρη στην μακρόχρονη εμπειρία του με τις ενεργειακές κοινότητες, την κοινωνική κινητοποίηση και τη συμμετοχική διακυβέρνηση. Μέσω του εθνικού χαρτογραφικού έργου και της συμμετοχής του στο ΔΕΣΜΗ, κατανοεί την εσωτερική δυναμική, τα κίνητρα και τις προκλήσεις των συνεταιρισμών βάσης.
• Η ΕΚΠΟΙΖΩ, ως η κορυφαία ελληνική ένωση καταναλωτών, παρέχει νομική προστασία, διαφανείς διαδικασίες, επίλυση διαφορών και καθοδήγηση των πολιτών – βασικά στοιχεία για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης σε μια κατακερματισμένη αγορά.

Όλοι μαζί οι εταίροι παρέχουν ένα ολοκληρωμένο μοντέλο One-Stop-Shop προσαρμοσμένο στις ελληνικές κοινότητες. Στόχος τους δεν είναι μόνο να στηρίξουν έργα ανακαίνισης, αλλά και να βοηθήσουν τις συλλογικότητες να εξελιχθούν σε μακροπρόθεσμους φορείς ανακαίνισης με γνώμονα την κοινότητα, που θα είναι ικανοί να λειτουργούν ανεξάρτητα.

Βασικός στόχος είναι η ενεργοποίηση των αστικών και αγροτικών ενεργειακών κοινοτήτων, καθώς και των κοινοτήτων των πολυκατοικιών, και η παροχή βοήθειας ώστε να καταστούν βιώσιμοι πάροχοι υπηρεσιών. Η κοινοπραξία αξιοποιεί τις δεξιότητες και τις δυνατότητες των μελών της κοινότητας – συμπεριλαμβανομένων των ανέργων ή υποαπασχολούμενων – και τους εφοδιάζει με πρακτική, διαπιστευμένη κατάρτιση στη ριζική ενεργειακή ανακαίνιση. Στη συνέχεια, τα εκπαιδευμένα μέλη εφαρμόζουν τις δεξιότητές τους σε τοπικό επίπεδο, δημιουργώντας εμπειρία και ένα ισχυρό χαρτοφυλάκιο ολοκληρωμένων έργων. Με την πάροδο του χρόνου, οι κοινότητες αυτές μπορούν να εξελιχθούν σε μη κερδοσκοπικές κοινωνικές Εταιρείες Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCO) ικανές να παρέχουν αξιόπιστες και υψηλής ποιότητας υπηρεσίες ανακαίνισης τόσο εσωτερικά όσο και στην ευρύτερη αγορά.

Ποιος είναι ο ρόλος του SPETE στο έργο ανακαίνισης με πρωτοβουλία των πολιτών;

Στόχος του SPETE είναι να αποδείξει ότι μια ολοκληρωμένη διαδικασία ανακαίνισης, με πρωτοβουλία της κοινότητας, μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη: από την κινητοποίηση και την ανάπτυξη ικανοτήτων έως τον τεχνικό σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση, την εφαρμογή και τη μακροπρόθεσμη οργανωτική ανάπτυξη. Σκοπός του είναι να δημιουργήσει πλαίσια και διαδικασίες, τα οποία οι κοινότητες σε όλη την Ελλάδα θα μπορούν να αναπαράγουν με ευκολία – μεταξύ αυτών: νομικά εργαλεία και μηχανισμοί διακυβέρνησης, οικονομικά μοντέλα (όπως “πληρωμή μέσω εξοικονόμησης” / “pay-as-you-save”), διαδικασίες κατάρτισης και πιστοποίησης, στρατηγικές κινητοποίησης και μηχανισμοί διασφάλισης ποιότητας.

Ποιες προκλήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν οι συλλογικότητές σας;

Οι τρεις συλλογικότητές μας βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης, καθένα από τα οποία απεικονίζει ένα διαφορετικό σημείο εκκίνησης για την ανακαίνιση με πρωτοβουλία των πολιτών:

• Η ενεργειακή κοινότητα Hyperion είναι η πιο αναπτυγμένη. Με έδρα την Αθήνα, έχει ήδη κινητοποιήσει σημαντική ομάδα μελών και έχει εντοπίσει πολλά κτίρια έτοιμα για ανακαίνιση. Έχει εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη των ενοίκων μιας πολυκατοικίας και συγκέντρωσε εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από περίπου 20 νοικοκυριά – περίπου το 25% των μελών της. Η Hyperion έχει δημιουργήσει ομάδες εργασίας, ισχυρές δομές διακυβέρνησης και μια ιστορία συνεργασίας με το ΕΙΠΑΚ, επιδεικνύοντας σαφή ετοιμότητα να προχωρήσει στην εφαρμογή.
• Η Κοινέργεια (Ενεργειακή Κοινότητα Ηπειρωτών – CommonEn), με έδρα την Ήπειρο, είναι μια συλλογικότητα με δυναμική, τα μέλη της οποίας αποτελούνται από τους ενοίκους μιας πολυκατοικίας, διαφόρων διαμερισμάτων και μονοκατοικιών. Δεδομένου ότι βρίσκεται σε μια περιοχή με δύσκολες κλιματικές συνθήκες και πολλή υγρασία τον χειμώνα, η κοινότητα θεωρεί απαραίτητες τις ενεργειακές ανακαινίσεις. Έχει ήδη συνεργαστεί με τις δημοτικές αρχές, έχει συνεργαστεί στην ανάπτυξη ενός αγροβολταϊκού έργου και έχει δημιουργήσει ένα ζωντανό εργαστήριο για την τοπική καινοτομία. Ωστόσο, όσον αφορά τις πρωτοβουλίες πολιτών, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο έως ενδιάμεσο στάδιο διάρθρωσης και προετοιμασίας.
• Η Ενεργειακή Κοινότητα Βροντάδου (VEC) βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, αλλά έχει μεγάλες δυνατότητες. Με έδρα τη Χίο, που πλήττεται από πυρκαγιές, μετρά 95 μέλη και διαθέτει εμπειρία στη λειτουργία ηλιακών πάρκων, ωστόσο, στερείται τεχνικής τεχνογνωσίας, καθιερωμένων ροών εργασίας και οργανωμένου σχεδίου ανακαίνισης. Το SPETE θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση σχετικά με την ενέργεια και στην προετοιμασία των μελών του για τον εντοπισμό και τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.

Παρέχοντας επιτυχημένες ανακαινίσεις στην αστική Αθήνα, την ορεινή Ήπειρο και τη νησιωτική Χίο, η SPETE θα αποδείξει ότι η ανακαίνιση υπό την ηγεσία της κοινότητας είναι βιώσιμη σε διαφορετικά πλαίσια. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει ένα από τα πιο επίμονα εμπόδια της Ελλάδας: την έλλειψη ειδικευμένου και αξιόπιστου εργατικού δυναμικού στον τομέα των ανακαινίσεων. Μέσω της κατάρτισης των πολιτών και της ανάπτυξης παρόχων υπηρεσιών σε επίπεδο κοινότητας, το SPETE συμβάλλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, στη μείωση της εξάρτησης από αναξιόπιστους αναδόχους και στην ενίσχυση των τοπικών οικονομιών.

Γιατί είναι σημαντικές οι ανακαινίσεις με πρωτοβουλία των πολιτών;

Είναι στρατηγικά αναγκαίες για την Ελλάδα, καθώς αντιμετωπίζουν τις ανεπάρκειες της αγοράς εδραιώνοντας τη δραστηριότητα των ανακαινίσεων πάνω στην εμπιστοσύνη και τη συμμετοχή της κοινότητας, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, που λείπει επί του παρόντος στην Ελλάδα. Ενδυναμώνοντας τους ντόπιους και μετατρέποντάς τους σε εκπαιδευμένους επαγγελματίες ανακαίνισης, το μοντέλο παρακάμπτει τον κατακερματισμένο και συχνά αναξιόπιστο κλάδο των αναδόχων. Δημιουργεί επίσης φορείς παροχής υπηρεσιών, που είναι υπόλογοι στις κοινότητές τους, και δεσμεύονται να παρέχουν εγγυημένα αποτελέσματα υψηλής ποιότητας.

Διαβάστε εδώ το άρθρο: https://citizen-led-renovation.ec.europa.eu/news/building-local-skills-high-quality-community-led-renovation-2025-12-16_en

Σύνταξη: Γενική Διεύθυνση Ενέργειας (Directorate-General for Energy)

Links:

Citizen-Led Renovation (CLR): Γνωρίστε το ελληνικό consortium SPETE – Supporting PEople Towards Efficiency
SPETE – Supporting People Towards Energy Efficiency 

Citizen-led renovation